Skąd pochodzą komety?

Daleko na chłodnym i mrocznym pograniczu Układu Słonecznego nasze Słońce widoczne jest jako dość jasna gwiazda. Pogranicze to zdominowane jest przez wielkie ilości drobnych lodowych ciał tworzących wielką sferyczną chmurę zwaną Obłokiem Oorta.

komety4

Obłok ten uznawany jest za miejsce narodzin i pochodzenia znanych nam komet. Komety przez miliardy lat krążą bardzo powoli w takim obłoku. Wskutek przypadkowych zaburzeń grawitacyjnych komety są niejako strącane do wnętrza Układu Słonecznego a ściślej mówiąc zaczynają poruszać się po wydłużonych orbitach eliptycznych z peryhelium w bliższych okolicach Słońca. Ewolucja orbit kometarnych bywa niekiedy dość złożona, na początek starczy abyśmy pamiętali że ich pochodzenie sięga bardzo dalekich krańców Układu Słonecznego, z okolic gdzie wpływy grawitacyjne sąsiednich gwiazd stają się zauważalne.

Z czego są zbudowane komety?

W miarę zbliżania się komety do Słońca rozpoczyna się sublimacja lodu – zamienia się on bezpośrednio w gaz a jednocześnie uwolnione zostają duże ilości pyłu.

komety5

Wokół jądra formuje się głowa komety, a po pewnym czasie powstają też warkocze komety. Materia wyrzucana z jądra rozdzielana jest przez działanie wiatru słonecznego i ciśnienia promieniowania na dwie frakcje. Tak oto powstaje warkocz pyłowy który rozciąga się wzdłuż orbity komety oraz warkocz jonowy, prosty, idealnie odsłoneczny. Warkocz jonowy na zdjęciach zwykle zielono-niebieski wydaje się być słabszy, bardziej subtelny. Warkocz pyłowy, lekko żółtawy często wygięty jest w łuk i w przybliżeniu pokrywa się z kształtem odcinka orbity po którym porusza się kometa.

Większość komet ma jądra o średnicy mniejszej od 20km choć niekiedy przytrafiają się kometarne olbrzymy osiągające niemal 100km. Głowa komety osiągnąć może przekroczyć rozmiar 1 miliona kilometrów a niektóre warkocze sięgają długością do 200 milionów kilometrów.

komety6Kometa Lovejoy widziana ze stacji kosmicznej ISS, fot. NASA

Typy orbit kometarnych

Wśród komet wyróżnić można komety długookresowe i krótkookresowe. Te pierwsze mają okresy obiegu dłuższe niż 200 lat. W przypadku komet może to oznaczać obiekty okrążające Słońce raz na tysiąc, dziesiątki tysięcy czy też setki tysięcy lat. Komety takie poruszają się po ogromnych, bardzo wydłużonych elipsach. Większą część swojego obiegu spędzają w skrajnie odległych rejonach Układu Słonecznego. Orbity takich komet nachylone są w dość przypadkowy sposób co ma związek z pochodzeniem tych obiektów bezpośrednio z Obłoku Oorta. Kometa Halle-Bopp z roku 1997 zalicza się właśnie do komet długookresowych

Druga grupa komet to komety krótkookresowe z okresem obiegu poniżej 200 lat. Do komet tych zaliczamy np. słynną kometę Halleya o okresie obiegu 76 lat. W przeciwieństwie do komet długookresowych których większość kryje się przed naszym wzrokiem gdzieś na krańcach Układu Słonecznego komety krótkookresowe są dobrze znane i skatalogowane. Orbity tych komet nieznacznie przekraczają rozmiary naszego układu planetarnego lub wręcz mieszczą się w jego granicach. Wyróżniamy tu dwie rodziny komet krótkookresowych – rodzinę komety halleya i rodzinę Jowisza. Komety z rodziny Jowisza mają okresy obiegu mniejsze od 20 lat i krążą po orbitach których eliptyczność niekiedy nie jest zbyt duża.

Przyporządkowanie komety do danej rodziny nie jest wieczne. Przypadkowe zbliżenie komety z dużą planetą Układu Słonecznego może spowodować całkowitą zmianę jej orbity. Znane są przypadki komet które po zbliżeniu do Jowisza zostały wręcz wyrzucone na krańce Układu Słonecznego.

klasyfikacja